تبلیغات
نازنوروز مهرگانی - زندگی خودنوشت؛ دکتر حسن انوری (1)
نازنوروز مهرگانی
اعتلای زبان وادبیات میهن عزیزم وپاسداشت بزرگان ادبی وعلمی این مملکت ،نیز همه پژوهشگران ادبیات در ایران و دنیا
صفحه نخست       پست الکترونیک          تماس با ما              ATOM            طراح قالب
گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من
درباره وبلاگ


این وبلاگ ازهمه کسانی که درعرصه ادبیات کشور فعال وصاحب نظر میباشند استقبال می کند ،همچنانکه به سالکان مبتدی این حوزه با احترام می نگرد و درخواست آنان را اجابت می نماید .گیلان پژوهان ومخصوصا تالش پژوهان وگویشوران تالشی در وبلاگ من سهم عمده ای دارند واین وبلاگ پژوهشهای آنان را ارج می گذاردوسعی درمعرفی آنان دارد.موسیقی سنتی نیز میتواند در حوزه کار ما باشد .صاحب این وبلاگ به صورت مستقیم وغیر مستقیم با دانشجویان زبان وادبیات فار سی وسایر رشته ها در ارتباط است و بدین جهت بعضی از پست ها رابه درخواست آنان دروبلاگ می آورم .به همین مناسبت سطح علمی مطالب میتواند نوسان داشته باشد.گاه به شکل تخصصی وگاه به صورت عام وهمه فهم. توفیق روز افزون برای همه .

مدیر وبلاگ :دکتراحمدرضا نظری چروده
مطالب اخیر
نظرسنجی
به کدامیک از موضوعات زیر بیشتر علاقه مند هستید؟




زندگی خودنوشت؛ دکتر حسن انوری (1)

بخش اول: از «روستا» تا «شهر»
اسم پدربزرگ من گل‌محمد بود، ساکن روستای دورباش در چهارکیلومتری تکاب (تکان‌تپه سابق). گل‌محمد کشاورزی می‌کرد،‌ باغ داشت و علاوه بر آن سراجی هم می‌کرد. زین اسب می‌ساخت و اسب نعل می‌کرد. گل‌محمد در روزگار کودکی پدرم، علی‌اصغر، درگذشته بود. نیای مادریم، ملانقی، در کسوت روحانیان بود. در زمان رضاشاه با مسئله کشف حجاب مخالفت کرده و مورد غضب واقع شده بود. مادرم، طاهره، تحت سرپرستی او خواندن و نوشتن و مقدماتی از معلومات را یاد گرفته بود. از این رو جزء معدود زنان باسواد تکاب به شمار می‌رفت.
 
پدرم در ۱۲۷۸ هجری شمسی در دورباش زاده شده بود. تحت سرپرستی برادر بزرگش به مکتب‌خانه رفته، خواندن و نوشتن آموخته بود. در اواخر دوره قاجاریه از دورباش به تکاب آمده، دکانی دایر کرده بود. جوان بااستعدادی بوده که توانسته بود در اندک‌مدتی به کسب خود رونق بخشیده با بزرگان منطقه ارتباط پیدا کرده باشد. در سفرهایی که به شهرها کرده بود، زود آداب شهرنشینی و تجدد را فرا گرفته بود. بسیار تمیز و منظم و خوش‌لباس بود. کفشش همیشه واکس‌زده بود. در زمستان‌ها که کوچه‌ها پر گل و لای می‌شد، روش کفش گالش می‌پوشید.
 
  عبدالله در شور ایمان و روشنای عقل همراه من بود. اما روشنای عقل من براثر مطالعه روزبه‌روز فزونی می‌گرفت و نتیجه آن شد که راهی پیدا کنم که به متون اصلی مذهبی راهی یابم. از این‌رو به فکر افتادم عربی بخوانم و چه کسی بهتر از حسن نوعی می‌توانست. به من عربی یاد بدهد. حسن نوعی، معلم کلاس پنجم ابتدایی در دبستان محمدیه بود. تنها دبستان تکاب که من گواهی‌نامه ششم ابتدایی را از آن گرفته بودم. مردی بود بسیار مهذّّب در ظاهر و باطن پاک. ایمان مجسم بود. […]
 

در دکان پدر از فاستونی اعلای انگلیسی تا یراق اسب و برنج و کشمش به فروش می‌رسید. مشتریان او علاوه بر خریداران متفرقه، چند تن از خان‌های اطراف بودند. در واقع دکان پدر بیشتر مایحتاج آنان را فراهم می‌آورد. پدر اسم دکانش را تجارت‌خانه گذاشته بود. سربرگی چاپ کرده بود در بالای آن با خط نسخ سایه‌دار عبارت تجارت‌خانه علی‌اصغر انوری به چشم می‌خورد. او کالای دکانش را از شهرهای زنجان، همدان، تبریز و تهران وارد می‌کرد. در هر کدام از این شهرها طرف تجاری داشت از جمله کالای منطقه را برای آنان می‌فرستاد و کالای شهری از آنان دریافت می‌کرد. صادرات عمده او روغن حیوانی و پشم بود. قند، چای، برنج و اجناس دیگر، از وارداتش بود. سالی یک بار نیز برای خرید کلی به ویژه منسوجات به تهران سفر می‌کرد یا به یکی از این شهرها. علاوه بر تجارت، دکان پدر مرکز ارتباطات خان‌ها با خارج از منطقه هم بود. روزنامه‌ها و مجلات به آدرس دکان ما می‌رسید و به روستاها فرستاده می‌شد. همچنین تلگرافات خان‌ها از طریق دکان ما رد و بدل می‌شد.
 
وقتی که او از دورباش به تکاب آمده بود، هنوز نام خانوادگی معمول نبود. در اوایل قرن چهارده شمسی، دولت نام خانوادگی را اجباری کرد. آن موقع نام خانوادگی را در بیجار گروس می‌دادند. پدرم برای گرفتن نام خانوادگی به بیجار رفته بود. خواسته بود نام فردوسی یا سعدی را به او بدهند امتناع کرده بودند و او نام انوری (شاعر قرن ششم) را انتخاب کرده بود. تکاب نه تنها در این اوقات تا سال‌های بعد که من دوران کودکی را سپری می‌کردم، شهری دورافتاده، محصور در میان ارتفاعات صعب‌العبور، بدون راه شوسه بود. راه ماشین‌رو نداشت. ارتباطات اقتصادی و صادرات و واردات از طریق کاروان‌های قاطرچی انجام می‌گرفت. قاطرچی‌ها کالاهایی چون قند، چای، پارچه، نفت، کفش و نظایر آن‌ها را از همدان یا از زنجان می‌آوردند و در مقابل روغن حیوانی، پشم و بعضی امتعه دیگر محلی را به آن دو شهر یا به تبریز می‌بردند. وقتی زندگی آن روزگار را با این اوقات که این خاطرات را می‌نویسم (۱۳۸۱) مقایسه می‌کنم به این نتیجه می‌رسم که ما در قرون وسطی زندگی می‌کردیم بدون این که قرون وسطایی باشیم. از مظاهر جدید تمدن جز نفت برای روشنایی و وجود تلگراف‌خانه و تلفن‌خانه و طرز لباس پوشیدن مردم که رضاشاه به اجبار آن را تغییر داده بود و مردان‌ کت و شلوار می‌پوشیدند و نیز وجود یک مدرسه ابتدایی به سبک جدید و رسیدن روزنامه از طریق پست، بقیه امور زندگی همان بود که در قرون گذشته جاری بود.
 
منبع: روزنامه اطلاعات

خانه ما دو حیاط اندرونی و بیرونی داشت. ضلع شمالی اندرون پنج اطاق در کنار هم ساخته شده بود. از اطاق اول به عنوان انبار آذوقه استفاده می‌شد. اطاق دومی مخصوص مهمانان خودی بود. اطاق سوم اطاق نشیمن و خواب بود. در اطاق چهارم مادربزرگم می‌خوابید. اطاق پنجم محل استراحت خدمتکاران بود. در جلو این اطاق‌ها حیاط بزرگی بود با دو باغچه و تعدادی درخت سیب و زردآلو گل سرخ و هلو. در جنوب حیاط آشپزخانه بزرگی بود که به آن کارخانه می‌گفتیم.
 
در گوشه‌ای از آشپزخانه تنور بود و در طرف دیگر کندوی آرد بود. آرد مصرف یک ساله را در آن می‌ریختند و هر روز از دریچه پایینی آن به مقدار مصرف روزانه بیرون می‌آوردند. هر روز نان می‌پختند. در کنار و پشت آشپزخانه انباری بود که به بخش بیرونی خانه راه می‌گشود و انبار علوفه و هیزم بود. دالانی اندرونی و بیرونی را از هم جدا می‌کرد. در ضلع شرقی بیرونی سه اطاق بود که مخصوص مهمانان غیرخودی بود که شب‌ها در خانه ما می‌ماندند. در طرف غربی حیاط طویله بزرگی بود که علاوه بر اسب و گاو، مرکب‌های مهمانان از اسب و الاغ و قاطر در آن جای می‌گرفتند.
 
نظام اجتماعی در منطقه بر مبنای اصل ارباب و رعیتی یعنی فئودالیسم ایرانی بود. تمام منطقه تکاب و شاهین‌دژ که اینک (۱۳۸۳) هر کدام یک شهرستان را تشکیل می‌دهند، پیش از تقسیم اراضی محمدرضا شاه در دست یک خانواده بود. تکاب و بیشتر دهات اطراف در دست مالک بزرگ منطقه سردار افشار (حسین‌علی خان)، شاهین‌دژ و روستاهای اطراف اغلب در دست برادر دیگر سردار به نام یمین لشگر (علی نقش افشار)‌ بود. دیگر برادران رشیدالدوله (حسن خان)، افتخارالملک (یحیی خان) و فتح‌الملک (فتح‌الله افشار) هر کدام یک یا چند ده داشتند. پسر عموهای اینان نیز امیرمکرم، ابراهیم‌خان، مهدی‌خان، موسی خان معروف به سالاراکرم، ابوالحسن‌خان و عیسی‌خان نیز یکی دو ده داشتند یا جزء خرده مالکین بودند. موقوفات سلیمان‌خان افشار نیز البته بود که به اولاد سیدکاظم رشتی شاگرد و جانشین شیخ‌احمد احسائی معروف وقف شده بود.
 
اکثریت مردم بی‌سواد بودند. جهل و خرافات به شدت رایج بود. تنها مدرسه تکاب در همین سال‌ها دبستان ملی (خصوصی) محمدیه بود که از طریق شهریة دانش‌آموزان اداره می‌شد. امتیاز مدرسه با ابوالحسن هاشمی بود. هاشمی را سردار افشار همراه با حسن نوعی از تبریز فراخوانده بود که در تکاب مدرسه دایر کنند. هاشمی مردی فرهیخته و روشن‌فکر بود. کورسویی بود که در آن تاریکی جهل و خرافات سوسو می‌زد. کمی عربی، کمی فرانسه می‌دانست. کتاب‌های ترکی عثمانی را به خط قدیم (عربی) می‌خواند. کتاب‌هایی داشت چاپ عثمانی. مخصوصاً ترجمه‌ای به ترکی که منتخباتی از ولتر و ژان ژاک روسو در آن بود که گاهی از آن برای ما می‌خواند. من با پسر دوم او حسین هاشمی (دکتر حسین هاشمی استاد ریاضیات بعدها) هم‌کلاسی و دوست بودم. این بود که به خانة ابوالحسن هاشمی راهی داشتم. به علاوه چون همیشه شاگرد اول بودم، مورد محبتش بودم. نوعی در سال ۱۳۳۸ در تکاب و هاشمی در سال ۱۳۶۱ در زنجان درگذشتند. در سال‌های بعد در آغاز دهة سی، دبستان دخترانه به نام دبستان زند و دبیرستان با کلاس هفتم دایر گردید.
 
پدرم در سال ۱۳۱۰ با طاهره حسن‌زاده ازدواج کرده بود. من اولین فرزندشان بودم که در ۱۰ر۱۲ر۱۳۱۲ متولد شده بودم. جریان زندگی به خوبی و خوشی ادامه داشت و دو خواهر برای من به دنیا آمده بود که در شهریور ۱۳۲۰ اوضاع کشور آشفته شد و ورق برگشت.
 
در اوایل مهر ۱۳۲۰ روزی من و مادرم با خواهرها دم در خانه ایستاده بودیم. بچه‌ها از مدرسه برمی‌گشتند. کریم ذبیحی پسر همسایة چند خانه آن طرف که از جلو خانه رد می‌شد، مادر به او گفت: کریم فردا صبح که به مدرسه می‌روی بیا حسن را هم با خودت ببر. فردا صبح مادرم مرا آماده کرد. مداد و دفتری به من داد. همین که کریم در را زد من بیرون پریدم و به همراه او به مدرسه رفتم و در کلاس اول نشستم. نه ثبت‌نامی در جریان بود نه آمدن پدر یا مادر به مدرسه. من شاگرد کلاس اول دبستان ملی محمدیه شده بودم. تنها مدرسه شش کلاسة‌ تکاب. مدرسه را سردار افشار فئودال بزرگ منطقه در ۱۲۹۷ ساخته بود و دو آموزگار از تبریز استخدام کرده بود. چنان که گفتم: ابوالحسن هاشمی و حسن نوعی. دربارة اینها دیرتر هم سخن خواهم گفت. بقیة آموزگاران از افراد محلی بودند یا بعدتر از فارغ‌التحصیلان همان مدرسه. اوضاع کشور رو به وخامت می‌رفت و منطقه آشفته‌تر می‌شد. قوای متفقین از شمال و جنوب وارد کشور شده بودند. رضاشاه را انگلیسی‌ها برده بودند. نیروهای محلی که بیست سال بود از ترس حکومت مرکزی دم در کشیده بودند، سربلند کرده بود. محمدرشید که در تکاب به «حمه‌رشیدخان» معروف بود، از سوی کردستان قصد حمله به تکاب را داشت، فئودال‌ها نیرو جمع کرده و به مقابلة او پرداخته بودند. تکاب در معرض حمله و غارت بود. خیلی‌ها بیرون رفته بودند. پدرم ما را ابتدا به روستای اسدکندی برد. مدتی آنجا مهمان مالک ده به نام فتحعلی‌بیک یادگاری بودیم. بعد در اوایل زمستان راهی همدان شدیم. خاطرة این سفر هرگز از ذهنم بیرون نمی‌رود. سفر با اسب و قاطر انجام گرفت. هر روز حدود ۳۰ تا ۴۰ کیلومتر راه می‌رفتیم و در دهی اتراق می‌کردیم. نه روز طول کشید تا به بهار همدان رسیدیم. پدرم اسب‌ها و قاطرها و همراهان را برگرداند و ما از بهار تا همدان را با درشکه رفتیم. همدان سال ۲۰ و ۲۱ با میدانی که به نظرم بسیار باشکوه می‌آمد و بازار سرپوشیده و تیم‌ها و حجره‌ها در نظرم (که جز قصبه تکاب جایی را ندیده بودم) جلوه‌ای داشتند. مادرم به مداوای اگزمای دست‌هایش پرداخت و پدرم اغلب به حجرة عنایت‌الله معدنچی می‌رفت که طرف تجاری او در همدان بود. علاوه بر خانوادة ما، گروهی دیگر نیز از تکاب به همدان کوچیده بودند. از جمله آنها سردار افشار فئودال بزرگ بود. پدرم گاهی به خانه آنها می‌رفت، آنها در منزل مجللی سکونت کرده بودند. اما ما در خانة کوچکی در کوچة کبابیان. خانه‌ای با حیاط کوچک که در وسط حیاط حوض کوچکی بود در کنار آن چاهی و برروی چاه تلمبه‌ای. دو اطاق نمور و غیرقابل سکونت در پایین و دو اطاق کوچک در بالا (طبقه دوم) که ما از این دو اطاق استفاده می‌کردیم. دست‌های مادرم زخم بود و نمی‌توانست کار بکند. عمه (خواهر بزرگ پدرم) همراه ما بود و کارهای خانه را او انجام می‌داد. قرار بود اقامت ما در همدان موقتی باشد به همین دلیل مرا به مدرسه نفرستادند.
 
در اواخر فروردین بود یا اوایل اردیبهشت که پدرم و بعضی دیگر از مهاجران قصد بازگشت کردند. زمستان سپری شده و راه‌ها از برف پاک شده بود. اتوبوسی گرفتند و دسته‌جمعی تا بیجار گروس با اتوبوس آمدیم، اما تکاب راه ماشین‌رو نداشت، ناچار با اسب و قاطر، منزل به منزل، به تکاب رسیدیم. تکاب دهی بزرگ یا شهری کوچک، با دو خیابان که یکدیگر را به صورت عمودی قطع می‌کردند، با چهارراهی که از تقاطع حاصل شده بود و محل تجمع فروشندگان دوره‌گرد بود، با جمعیت اندکی بیشتر از چهار هزار. دوباره باید به مدرسه بروم. اما به آخر سال تحصیلی چیزی نمانده و چیزی از کتاب فارسی اول دبستان نخوانده‌ام. سال تحصیلی بیشتر در سفر و هجرت گذشته. اینک مهرماه ۱۳۲۱ و دوباره کلاس اول، از آنجا که مایة‌ پیشین از کلاس اول داشتم از دانش‌آموزان دیگر جلو افتادم. آموزگار کلاس اول سیدعلی علوی بود. مردی با قدی بلند و با تحصیلات مکتبی اما دارای تجربه در آموزش الفبا و کلاس اول. آخر هر هفته نمره‌های بچه‌ها را جمع می‌زد و معدل می‌گرفت و برای هفته بعد به ترتیب معدل می‌نوشت از شاگرد اول تا آخر، نام من در بالای اسامی قرار می‌گرفت. شاگرد اول در تمام هفته‌های سال تحصیلی. پدرم به درس و مشق من توجهی نداشت در تمام پنج سالی که به مدرسه می‌رفتم یک بار به مدرسه نیامد. شاید برای آن بود که به این کار نیازی نمی‌دید. زیرا مدیر و معلمان مدرسه را هر روز در کوچه و بازار می‌دید. علاوه بر این با مدیر مدرسه دوست بود. لااقل هفته‌ای یک بار ابوالحسن هاشمی به دکان پدرم می‌آمد با هم می‌نشستند و اختلاط می‌کردند. لابد پدرم از او می‌شنید که حسن همیشه شاگرد اول است، مادرم به عکس پدرم توجه زیادی به درس و مشق من داشت. حتی قبل از رفتن به مدرسه الفبا را به من آموخته بود. اولین غزل حافظ را او به من در ده سالگی تلقین کرد و خواست که حفظ بکنم. 
 
مادرم دختر آخوند ملانقی توتونچیان بود. ملانقی از آخوند‌های خوش فکر بود، با رضاشاه مخالف بود، به همین دلیل مورد ایذا و آزار قرار گرفته بود. ملانقی با سواد شدن دختران را جایز یا لازم می‌دانست. خودش به دخترش (که مادر من باشد) سواد آموخته بود. مادرم علاوه بر سواد فارسی، سواد ترکی هم داشت، کتاب‌های ترکی را می‌خواند. ملانقی اصلا از ده دره‌وی (dara-vey) بود و در زنجان طلبگی کرده بود. او در حدود سال‌های ۱۳۱۵ تا ۱۳۱۷ درگذشت. تاریخ دقیق فوتش در خاطرم نیست. مادرم در ایام سوگواری ماه محرم گاهی به مسجد نمی‌رفت، در خانه می‌ماند، کتاب سحاب الدموع را که به ترکی است، می‌خواند. منظره‌ای جلو چشم حافظه‌ام هست که هرگز فراموش نمی‌کنم: مادرم با صدای حزن انگیز داستان بریده شدن دستان ابوالفضل (ع) را می‌خواند در حالی که اشک از چشمانش جاری است. من کودک پنج ساله در برابر او نشسته‌ام، با حیرت او را تماشا می‌کنم. خواهرانم در کنار کرسی خوابیده‌اند. شاگرد اولی تا آخر سال پنجم ادامه داشت. کارنامه‌های این سال‌ها را نگه داشته‌ام. بعد از نیم قرن به آنها نگاه می‌کنم: شاگرد اول در ثلث اول، شاگرد اول در ثلث دوم، شاگرد اول در ثلث سوم. 
 
یکی از عوامل بیماری و سرایت در تکاب، حمام‌ها بود. حمام‌ها در آن وقت دارای خزینه بود. استحمام‌کنندگان داخل آن می‌شدند خود را شستشو می‌دادند یا غسل می‌کردند. در تکاب سه حمام وجود داشت: حمام عمومی مسلمان‌ها، حمام اربابی، حمام یهودی‌ها، یهودی‌های تکاب حدود یک سوم جمعیت بودند. اغلب آنها در خیابان دکان داشتند. متمول‌ترین آنها، شخصی بود به نام حاجی ابراهیم کلیمی. کلیمی‌های متمول به زیارت بیت‌المقدس می‌رفتند و با عنوان حاجی برمی‌گشتند. یهودی‌های مدرسه، حمام و عبادت‌گاه برای خود داشتند. مدرسه آنها پنج کلاسه بود به نام گنج دانش. یکی از معلمان این مدرسه، مردی بود از ده اغول بیگ. صبح‌ها که به دکان پدرم می‌رفتم او را می‌دیدم که با کت و شلوار و کراوات سوار بر الاغ از خیابان عبور می‌کند. 
 
بعدها او را بیشتر شناخته و با من همکار و دوست شد. نامش میرزا رحیم رسولی بود. حاجی ابراهیم کلیمی وقتی توراتی به من هدیه داد. تورات به زبان فارسی و چاپ لندن است. هنوز این کتاب را دارم. وقتی هم پدرم بره‌ای از آنِ مرا به حاجی ابراهیم بخشید و من بسیار ناراحت شدم. یکی از دوستان پدرم بره‌ای برای من فرستاده بود. بره با من مانوس شده بود همچون گوسفند بوستان سعدی، هر جا می‌رفتم به دنبالم می‌آمد. از دست من علف و پوست هندوانه می‌خورد و در کنار من می‌خوابید. پدرم روزی شخصی را فرستاده بود خانه، بره را ببرد. من نمی‌خواستم بره‌ام را از دست بدهم. در اطراف حیاط خانه می‌دویدم و بره پشت سر من می‌دوید و نمی‌توانستند بره را بگیرند. آخر سر من و بره هر دو خسته شدیم و بره به مذبح رفت و مرا به فراق خود گرفتار ساخت. یهودی‌های تکاب، وقتی دولت اسرائیل تشکیل شد، از آنجا رفتند. فقرا به اسرائیل رفتند و ثروتمندها در همدان و تهران ماندگار شدند.
 
زمستان سال ۲۳ حصبه گرفتم. روزها در بستر بیماری با تب شدید دست و پنجه نرم می‌کردم. در تکاب پزشک نبود. مرا با داروهای سنتی معالجه می‌کردند. از جمله توصیه کرده بودند شیر الاغ بخورم. پسرعمه‌ام از ده برایم شیرالاغ آورد. اما افاقه‌ای نکرد، تب روز به روز بیشتر می‌شد. اغلب هذیان می‌گفتم. یکی از دوستان پدرم تازه فوت کرده بود. درحال تب، توهم داشتم که او نمرده بلکه در بدن من حلول کرده است. فریاد می‌زدم جانعلی را از تن من خارج کنید. بعد از بهبودی بسیار در این باره فکر کردم: انسان می‌تواند هم خودش باشد و هم نباشد. مگر نه این که یک تب می‌تواند کسی دیگر را در بدن آدم حلول دهد.
 
ادامه دارد...
 کارنامه علمی دکتر حسن انوری
استاد حسن انوری، در سال ۱۳۱۲ در تکاب (آذربایجان غربی) زاده شد.

کارشناسی ادبیات فارسی را در سال ۱۳۴۰ از دانشگاه تبریز و دکتری همین رشته را در سال ۱۳۵۰ از دانشگاه تهران گرفت. وی عضو پیوسته فرهنگستان زبان و ادب فارسی و «چهره ماندگار» در رشته ادبیات ‌است. از آثار اوست:

الف) تحقیقات

۱٫آتشکده آذرگشسب، تحقیق در جایگاه جغرافیایی آتشکده مزبور (۱۳۴۱)؛

۲٫ اصطلاحات دیوانی دورة غزنوی و سلجوقی (۱۳۵۵)؛

۳٫ یک قصه بیش نیست (بررسی محتوایی و ساختاری شعر حافظ، ۱۳۶۸)؛

۴٫ تنظیم مجلداتی از لغت‌نامه دهخدا (حروف: الف، ب، ر، ک، ی).

۵٫ تحقیق در افعال فارسی، (چاپ نشده)؛

۶٫ تحقیق در احوال مشایخ نقشبندیه، (چاپ نشده).

ب) دستور زبان فارسی

۱٫ دستور زبان فارسی، برای سال اول راهنمایی، وزارت آموزش و پرورش، چاپ اول: ۱۳۵۰، چاپ بیست و یکم به همراه فارسی سال اول راهنمایی.

۲٫ دستور زبان فارسی، برای سال دوم راهنمایی، (با همکاری مرحوم دکتر حسن احمدی‌گیوی)، وزارت آموزش و پرورش، چاپ اول: ۱۳۵۱؛

۳٫ دستور زبان فارسی، برای سال سوم راهنمایی، (با همکاری مرحوم دکتر احمدی‌گیوی و غلامرضا اورنگ)، چاپ اول: ۱۳۵۲؛

۴٫ دستور زبان فارسی، برای سال اول دانشسرای راهنمایی، (با همکاری دکتر احمدی‌گیوی، ۱۳۵۱؛

۵٫ دستور زبان فارسی، برای سال دوم دانشسرای راهنمایی، (با همکاری دکتر ‌گیوی)، ۱۳۵۱؛

۶٫ دستور زبان فارسی، برای سال اول دانشسرای مقدماتی، (با همکاری دکتر ‌گیوی)، ۱۳۵۲؛

۷٫ دستور زبان فارسی، برای سال دوم دانشسرای مقدماتی، (با همکاری دکتر احمدی‌گیوی)، ۱۳۵۲؛

۸٫ دستور زبان فارسی(۱)، انتشارات فاطمی، چاپ اول، ۱۳۶۴، چاپ نوزدهم ۱۳۷۷؛

۹٫ دستور زبان فارسی(۲)، انتشارات فاطمی، چاپ اول ۱۳۶۷، چاپ پانزدهم ۱۳۷۷؛

۱۰٫ دستور زبان فارسی(۱)، برای تحصیلات مکاتبه‌ای، دانشگاه پیام نور، چاپ اول ۱۳۶۷؛

۱۱٫ دستور زبان فارسی(۲)، برای تحصیلات مکاتبه‌ای، دانشگاه پیام نور، چاپ اول ۱۳۶۸٫

ج) راهنمای تدریس

۱٫ راهنمای تدریس فارسی چهارم دبستان برای آموزگاران، وزارت آموزش و پرورش، چاپ اول: ۱۳۴۸؛

۲٫ راهنمای تدریس فارسی پنجم دبستان برای آموزگاران، چاپ اول: ۱۳۴۹؛

۳٫ راهنمای تدریس فارسی و دستور سال اول راهنمایی برای دبیران، چاپ اول: ۱۳۵۰؛

۴٫ راهنمای تدریس زبان فارسی و دستور سال دوم راهنمایی برای دبیران، چاپ اول: ۱۳۵۱؛

۵٫ راهنمای تدریس فارسی و دستور سال سوم راهنمایی برای دبیران، چاپ اول ۱۳۵۲٫

د) آیین نگارش

۱٫ آیین نگارش برای سال اول دبیرستان، وزارت آموزش و پرورش، چاپ اول: ۱۳۵۳؛

۲٫ آیین نگارش برای سال دوم دبیرستان، چاپ اول: ۱۳۵۴؛

۳٫ آیین نگارش برای سال سوم دبیرستان، (با همکاری هوشنگ ارژنگی)، چاپ اول: ۱۳۵۵؛

۴٫ آیین نگارش مقدماتی، انتشارات رسا، چاپ اول: ۱۳۵۵؛

۵٫ آیین نگارش پیشرفته، انتشارات رسا، چاپ اول: ۱۳۵۵؛

۶٫ آیین نگارش برای تحصیلات مکاتبه‌ای، دانشگاه پیام نور، چاپ اول ۱۳۶۷٫

ه‍‌) قرائت فارسی برای مدارس

۱٫ فارسی برای سال چهارم دبستان، وزارت آموزش و پرورش، چاپ اول: ۱۳۴۸؛

۲٫ فارسی برای سال پنجم دبستان، چاپ اول: ۱۳۴۹؛

۳٫ فارسی برای سال اول راهنمایی، چاپ اول: ۱۳۵۰؛

۴٫ فارسی برای سال دوم راهنمایی، (با همکاری محمد حقوقی)، چاپ اول: ۱۳۵۱؛

۵٫ فارسی برای سال سوم راهنمایی، (با همکاری حسن صدر حاج‌سیدجوادی)چاپ اول ۱۳۵۲؛

۶٫ فارسی و تاریخ ادبیات برای سال اول دانشسرای راهنمایی، (با همکاری حسن صدر حاج‌سیدجوادی) چاپ اول، ۱۳۵۱؛

۷٫ فارسی و تاریخ ادبیات برای سال دوم دانشسرای راهنمایی، (با همکاری حسن صدر حاج‌سیدجوادی) چاپ اول ۱۳۵۱؛

۸٫ فارسی برای سال اول دانشسرای مقدماتی، چاپ اول: ۱۳۵۲؛

۹٫ فارسی برای سال دوم دانشسرای مقدماتی، چاپ اول، ۱۳۵۲٫

و) گزیده‌های ادبیات فارسی

۱٫ سخن و اندیشه (مجموعة نظم و نثر برای تدریس در دانشگاه‌، با همکاری علی اصغر خبره‌زاده)، ۱۳۵۵؛

۲٫ غمنامة رستم و سهراب، (با همکاری مرحوم دکترجعفر شعار)، چاپ اول:۱۳۶۳؛

۳٫ رزمنامة رستم و سهراب، (با همکاری مرحوم دکترجعفر شعار)، چاپ اول: ۱۳۶۳؛

۴٫ گزیدة غزلیات سعدی، ۱۳۶۹؛

۵٫ گزیدة اشعار رودکی، (با همکاری مرحوم دکترجعفر شعار)، ۱۳۶۵؛

۶٫ گزیدة اشعار صائب، ‌ با همکاری دکتر جعفر شعار و زین‌العابدین مؤتمن؛

۷٫ گزیدة گلستان سعدی، ۱۳۷۱؛

۸٫ گزیدة بوستان سعدی، ‌۱۳۷۳؛

۹٫ صدای سخن عشق (شرح صدر غزل از حافظ)، ۱۳۷۴٫

ز) تصحیح

۱٫ تصحیح انتقادی نصاب‌الصبیان فراهی، مرکز نشر دانشگاهی، ۱۳۷۲؛

۲٫ تصحیح انتقادی گلستان سعدی، نشر قطره، چاپ دوم، ۱۳۷۷٫

ح) فرهنگ

۱٫ فرهنگ بزرگ سخن (۸ جلد)، نشر سخن، ۱۳۸۱؛

۲٫ فرهنگ دو جلدی سخن (فرهنگ فشردة سخن)، ۱۳۸۲؛

۳٫ فرهنگ روز سخن، ۱۳۷۶ صفحه، نشر سخن؛

۴٫ فرهنگ کوچک سخن، ۱۱۱۸ صفحه،‌ نشر سخن؛

۵٫ فرهنگ کنایات سخن (دورة دو جلدی)، ۱۷۸۴ صفحه، ‌نشر سخن؛

۶٫ فرهنگ دانش‌آموز سخن، ۵۰۲ صفحه،‌نشر سخن؛

۷٫ فرهنگ امثال سخن (دورة دو جلدی)، ۱۵۲۰ صفحه، نشر سخن؛

۸٫ فرهنگ اعلام سخن (دوره سه جلدی)، ۲۵۰۶ صفحه،‌ نشر سخن؛

۹٫ ذیل فرهنگ بزرگ سخن، نشر سخن؛

۱۰٫ فرهنگ جغرافیایی سخن، ۱۰۵۴ صفحه، نشر سخن.

ط) مقاله

۱٫ «یادداشتهای قزوینی بر حافظ»، مجلة راهنمای کتاب، شمارة ۵ و ۶، سال چهارم، مرداد و شهریور ۱۳۴۰، ص ۵۶۳؛

۲٫ «دستور زبان فارسی»، مجلة یغما، ش۴، سال پانزدهم، تیر ۱۳۴۱؛

۳٫ «تساهل»، مجلة یغما، ش۱۰، سال پانزدهم، دی ۱۳۴۱؛

۴٫ «تعمیم سواد در دهکده‌ها»، مجلة یغما، ش۸، سال شانزدهم، آبان ۱۳۴۲؛

۵٫ «کتاب لغت برای کودکان»، مجلة راهنمای کتاب،‌ ش۱، سال دهم، اردیبهشت ۱۳۴۶؛

۶٫ «آی بی‌کلاه، آی باکلاه (نقد کتاب)»، مجلة راهنمای کتاب، ش۴، سال یازدهم، تیر ماه ۱۳۴۷؛

۷٫ «خاندان نوبختی (نقد کتاب)»، مجلة راهنمای کتاب، ش ۳ و ۴،‌ سال دوازدهم، تیر ماه ۱۳۴۸؛

۸٫ «دیوان استیفا در حکومت غزنویان و سلجوقیان»، مجلة بررسیهای تاریخی، ش۶، سال هشتم،‌بهمن و اسفند ۱۳۵۲؛

۹٫ «هدف تدریس ادبیات»، نشریة انجمن دبیران ادبیات فارسی، تهران، ۱۳۵۲؛

۱۰٫ «کُشتی از دیدگاه اهل تصوف»، نشریة دانشکدة تربیت بدنی و علوم ورزشی، شماره اول، آذر ماه ۱۳۵۶؛

۱۱٫ «آمیختگی عرفان با ورزش باستانی»، نشریة دانشکدة تربیت بدنی و علوم ورزشی، شمارة دوم، زمستان ۱۳۵۶؛

۱۲٫ «تحلیل داستان شاه و کنیزک و زرگر (مثنوی)»، نشریة دانشکدة علوم انسانی دانشگاه تربیت معلم، اسفند ۱۳۵۶؛

۱۳٫ «آغاجی ـ ترخان»، مجلة آینده، سال هشتم، ش۱۰، دی ۱۳۶۱؛

۱۴٫ «تصحیح انتقادی دیوان حافظ»، مجلة آینده سال سیزدهم، ش۸ـ۱۲، ۱۳۶۶؛

۱۵٫ «ایران در شاهنامه»، مجلة خاوران، ش ۳ـ۴، بهمن و اسفند ۱۳۶۹، مقالات کنگرة بزرگداشت فردوسی، دانشگاه تهران، ۱۳۷۵٫

ی) شرکت در مجامع علمی

۱٫ سفر به آلمان به دعوت دانشگاه کلن، ۱۳۵۳؛

۲٫ سفر به آمریکا برای گذراندن فرصت مطالعاتی در دانشگاه پرینستون، ۵۸ـ۱۳۵۷٫

ک) همکاری با مؤسسات و مراکز تحقیقاتی

۱٫ مؤسسه لغتنامه دهخدا، تألیف بخشی از لغتنامه، حدود ۳۰سال.

۲٫ دایره‌المعارف بزرگ اسلامی، نوشتن مقاله.

ل) مشاغل

۱٫ تدریس در دبیرستانهای تکاب، ۱۳۳۷ـ۱۳۳۲؛

۲٫ تدریس در دبیرستانهای تبریز، ۱۳۴۰ـ۱۳۳۷؛

۳٫ تدریس در دبیرستانهای تهران، ۱۳۴۶ـ۱۳۴۰؛

۴٫ تدریس در دانشگاه علم و صنعت، ۱۳۵۱ـ۱۳۴۸؛

۵٫ همکاری با سازمان کتابهای درسی، ۱۳۴۳ـ ۱۳۵۸؛

۶٫ همکاری با سازمان لغت‌نامه دهخدا و تألیف بعضی از مجلدات لغت‌نامه دهخدا، ۱۳۵۹ـ۱۳۴۰؛

۷٫ تدریس نقد ادبی در رشته روزنامه‌نگاری دانشگاه علوم ارتباطات اجتماعی، ۱۳۵۸ـ۱۳۵۱ ؛

۸٫ تدریس ادبیات فارسی و سرپرستی دپارتمان زبان و ادبیات فارسی دانشگاه علوم ورزشی، ۱۳۵۸ـ۱۳۵۱؛

۹٫ تدریس نقد ادبی، متون قدیم فارسی (شاهنامه، فارسی، سعدی) و دستور زبان فارسی دانشگاه تربیت معلم، ۱۳۶۵ـ۱۳۵۸؛

۱۰٫ همکاری با دانشگاه پیام نور و تألیف ۹ جلد کتاب درسی برای آن دانشگاه؛

۱۱٫ تأسیس مجموعة ادب فارسی با همکاری دکتر جعفر شعار، تاکنون ۲۵ جلد از این مجموع به وسیله چند ناشر چاپ شده است، ۱۳۶۲؛

۱۲٫ تأسیس مجموعه گنج ادب، تاکنون ۲۵ جلد در نشر قطره چاپ شده است، ۱۳۷۱؛

۱۳٫ تأسیس سازمان فرهنگ برای تدوین چند دوره فرهنگ، ۱۳۷۳٫

Email this page





نوع مطلب : خاطرات بزرگان ادب فارسی، بیوگرافی اساتید دانشگاه، زندگینامه نویسندگان، زندگینامه هنرمندان، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
          
دوشنبه 14 آبان 1397
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر





موضوعات
صفحات جانبی
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی
ادبیات ایران وگیلان وتالش