نازنوروز مهرگانی
اعتلای زبان وادبیات میهن عزیزم وپاسداشت بزرگان ادبی وعلمی این مملکت ،نیز همه پژوهشگران ادبیات در ایران و دنیا
صفحه نخست       پست الکترونیک          تماس با ما              ATOM            طراح قالب
گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من
درباره وبلاگ


این وبلاگ ازهمه کسانی که درعرصه ادبیات کشور فعال وصاحب نظر میباشند استقبال می کند ،همچنانکه به سالکان مبتدی این حوزه با احترام می نگرد و درخواست آنان را اجابت می نماید .گیلان پژوهان ومخصوصا تالش پژوهان وگویشوران تالشی در وبلاگ من سهم عمده ای دارند واین وبلاگ پژوهشهای آنان را ارج می گذاردوسعی درمعرفی آنان دارد.موسیقی سنتی نیز میتواند در حوزه کار ما باشد .صاحب این وبلاگ به صورت مستقیم وغیر مستقیم با دانشجویان زبان وادبیات فار سی وسایر رشته ها در ارتباط است و بدین جهت بعضی از پست ها رابه درخواست آنان دروبلاگ می آورم .به همین مناسبت سطح علمی مطالب میتواند نوسان داشته باشد.گاه به شکل تخصصی وگاه به صورت عام وهمه فهم. توفیق روز افزون برای همه .

مدیر وبلاگ :دکتراحمدرضا نظری چروده
مطالب اخیر
نظرسنجی
به کدامیک از موضوعات زیر بیشتر علاقه مند هستید؟











زیباشناسی سروده های شاملو در هفتمین نشست «عصر كتاب» نیشابور ( )درمعرفی شاعر ومحقق نیشابوری علیرضا نیرآبادی



11/06/1389

 زبان گسترده مردم كوچه؛ میراث گرانسنگ شعر شاملو

در هفتمین نشست «عصر كتاب»

 گزارش حسن خواجویی: «زیباشناسی در اشعار احمد شاملو» عنوان هفتمین نشست عصر كتاب بود كه عصر سه شنبه 9 شهریور ماه در ساختمان هنرهای نمایشی اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی با همكاری امور فرهنگی ارشاد اسلامی نیشابور، انجمن سینمای جوان و كلبه كتاب كلیدر برگزار شد. علیرضا نیرآبادی، دبیر ادبیات آموزش و پرورش نیشابور و شاعر نیشابوری، سخنران این نشست بود كه با دیدگاه خویش به بررسی اشعار احمد شاملو پرداخت.

مجید نصرآبادی، دبیر جلسات عصر کتاب، در معرفی علیرضا نیرآبادی بر این نكته تاكید كرد كه حال و هوای شعر وی به حال و هوای اشعار شاملو بسیار نزدیك است و از همین رو ایشان موضوع پایان نامه ارشد خود را به زیباشناسی در شعر شاملو اختصاص داده است.

سپس علیرضا نیرآبادی سخنان خود را با تصریح این نكته آغاز كرد: «یادمان نرود كه ما ذخیره بزرگی به نام احمد شاملو داریم.» و سپس ماجرای علاقه ‌مندی خویش را به شعر این شاعر نامدار در كشاكش سال ­های جوانی و تجربه ‌های نخستین شاعری بیان‌ كرد. به گفته سخنران، وی در سال 61 خورشیدی نخستین‌ آشنایی خویش را با شاملو در كتاب «ققنوس در باران» تجربه كرد كه البته دهه 60 را دوران مشق شاعری خود توصیف كرد. دو اثر تحقیقی علیرضا نیرآبادی درباره احمد شاملو یعنی كنفرانس معرفی اشعار شاملو در جمع دانشجویان دانشگاه تربیت معلم تهران در سال 69 با راهنمایی عبدالحسین فرزاد و پایان ­نامه كارشناسی ارشد خویش در سال 84 نتیجه غور وی در شعر و متن زندگی شاملو بوده است.

سخنران، شاملو را از زبان خویش این­ گونه به تصویر می­ كشد: پدرش حیدر نام داشت که تبار او به گفتهٔ احمد شاملو در شعر «من بامدادم» از مجموعهٔ «مدایح بی­صله» به اهالی کابل بر می ­گشت. مادرش کوکب عراقی شاملو، و از قفقازی ­هایی بود که انقلاب بلشویکی ۱۹۱۷ روسیه، خانواده ­اش را به ایران کوچانده بود.

به عقیده وی شعر معاصر كشورمان دو آغازكننده دارد كه یكی نیماست و دیگری شاملو. از این میان نیما یوشیج با تحول در شكل ظاهری شعر فارسی آن را از دربار دور كرده و به دامن طبیعت و اجتماع می­ آورد. البته تكانه­ ها و پیش لرزه­ های این رنسانس ادبی در مشروطه به شعر ما خورده بود كه مفاهیم غزل به شدت «اجتماعی» شد و نیما به علت آشنایی با میراث گذشته ادب فارسی و همچنین درك شعر غرب توانست شعر را یكسره از قید و بند عروض و قافیه كه دست و پای شاعر را بسته بود رها كند و حركتی نو را آغاز نماید كه شاملو، اخوان و فروغ رهروان راستین وی بودند اما شاملو در نگاه سخنران توانست دایره محدود شعر را گسترده­ تر كند.

این پژوهشگر و شاعر نیشابوری می ­گوید: شعر با شاملو توانست به ناگاه فراگیر و اجتماعی شود و شاعران دهه چهل خورشیدی به تمامی در مقابل عظمت شعر وی تحت تاثیر قرار گرفتند. وی می ­گوید: موسیقی شعر شاملو با كنار زدن موسیقی عروضی به موسیقی درونی از طریق واج ­آرایی و تركیب­ پذیری­ های شاعرانه كه مختص شاملوست دست یافته است.

نیرآبادی در وصف ویژگی­ های ادبی شعر شاملو كه در نگاه خود آنها را مورد واكاوی قرار داده است می ­گوید: كمتر كسی است كه مثل شاملو زندگی­ اش سراسر درگیری با شعر باشد، شاملو به روایت خودش به سراغ شعر نرفته و همچون حافظ شعر به سراغ او می ­آمده است، آشنایی­ زدایی ­های شاملو در شعر به خاطر جداكردن شعر از زبان بود، در شعر شاملو شما با ارتباط دال با مدلول زبانی مواجه نیستید بلكه هر دال، مدلول های متفاوتی هم دارد و شاعر با این ترفند معنا را به عقب می ­اندازد، هنجارگریزی سبكی شعر شاملو به توانمندی وی در به كاربستن قابلیت­ های گذشته زبان فارسی به خصوص نثر بر­می­ گردد، تغییر قید، صفت و موصوف، عناصر نهادی جمله و ... نمونه ­ای از هنجارگریزی سبكی شاملوست، در تركیب ­پذیری واژگان هم كه ویژگی زبان فارسی نسبت به زبان عربی است كه هر لغت بیگانه ­ای را می ­توان در آن به تركیبی فارسی بدل كرد ترکیب­ های بی­ نظیری همچون «گاو­گند­چاله­ دهان» و یا «شیر­آهنكوه ­مرد» ساخته كه شیرینی زبان شاملو را دوچندان می ­كند، با اقبال به واج ­آرایی واژگان و به عبارتی موسیقی واژگان توانسته زبان فاخر و آركائیک نثر قرن 4 و 5 را به ناگاه در كنار ادبیات كوچه و بازار و حتا ادب نمایش و صحنه چنان عجین كند كه طنینی نو از موسیقی را در رگ و تن واژه ­ها جاری سازد، روایت در شعر شاملو به صورت­ های گونه ­گون بروز یافته اما در نهایت مساله اصلی در شعر شاملو لحن شعر است كه شعر شاملو در هر زمینه­ ای همان لحن فضا را به خود می ­گیرد.

به نظر سخنران، شاملو وجه اصلی همت خود در سرایش شعر را انسان، عشق و اجتماع انتخاب كرده و البته انسان در شعر وی چه آن زمان كه «من» است و چه آن زمان كه «سیاهان آفریقا» و ... موضوعی به وسعت نوع انسان است نه یك شخص خاص و مفرد.

آقای نیرآبادی عقیده دارد كه انسان در شعر شاملو در بالاترین مرحله كمال است و به قول نیچه یك ابرمرد می باشد، او با ضعیفانی كه خود را باخته ­اند و نمی ­توانند حقشان را از دور گردون بازپس بگیرند كاری ندارد و انسانی را می­ ستاید كه همواره در تكاپوست.

به رای وی، عشق هم در شعر شاملو دو دوره دارد كه به قبل و بعد از حضور آیدا در زندگی ­اش قابل تعریف است. قبل از آیدا عشق در شعر شاملو همراه با خواهش و نیاز و احساس و درخواست رمانتیك و گاه آمیخته با یاس و اندوه است و بیشتر هم ذهنی است كه نمونه ­اش شعر بلند ركساناست اما پس از آیدا عشق با شادی و كمال و امید همراه می­ شود و دیگر منحصر به آیدا هم نیست بل همچون موضوع انسان جهان شمول می شود.

سخنران از دغدغه­ های اجتماع و به خصوص دغدغه آزادی انسان و فكر وی به عنوان دغدغه مهم شعر شاملو یاد می­ كند كه لازمه نوع نگاه جهان­ نگرانه وی به زندگی، انسان و فلسفه است و شاعر آن را منشا اصلی تحولات جوامع بشری به سمت كمال و تعالی ارزیابی می كرده است.

وی درباره تصویرسازی ­های شاعرانه شاملو هم می ­گوید: تصویر، دگرگونی‌ای است كه در ذهن شاعر رخ می دهد تا مافی ­الضمیر خود را بیان كند و این تصویر، كنار هم چیدن واژه­ها نیست بلكه تغییر بنیادین در مفاهیم واژه­ هاست و ابزار این تصویرسازی هم عناصر خیالند.

نیرآبادی تصویرهای شاملو را بیشتر از جنس جان ­پنداری و تشبیه و استعاره می ­داند و معتقد است: در شعر شاملو 600 تشبیه، 185 استعاره و 290 آرایه جان بخشی و در مراتب بعدی حس ­آمیزی و كنایه را رصد كرده­ام كه تشبیهات به كار رفته، مختص خود شاعر است به این معنا كه یا قبلا نبوده و یا تركیب آن كلا تغییر یافته ولی كنایه­ ها از همان نوع كنایه ­های رایج در ادب فارسی بوده است.

وی همچنین در بخش دیگری از سخنانش نمادها را وجه دیگر اشعار شاملو دانست كه یا شامل نمادهای عام همانند شب و روز می شود كه عنوان پدیده­ هایی طبیعی است و در عرف ادب ما به معانی خاصی اشاره دارد و یا نمادهایی است مانند واژه سلاخ كه منحصر به تعریف خاص شاعر است.

جلسه عصر کتاب (زیباشناسی اشعار شاملو) نیشابور9شهریور89

هفتمین نشست عصر کتاب، در ادامه با پرسش­ های حاضران همراه بود. آقای نیرآبادی در پاسخ به سوال «حجت حسن ناظر» که درباره تاثیر شعر ترجمه به خصوص سروده­ های لورکا، لنگستون هیوز و مارگوت بیکل بر زبان شاعرانه شاملو پرسید، گفت: شاملو البته بیشتر تحت تاثیر متون قدیمی بوده است خاصه كه وی مانوس با ترجمه ­های قرآن و تورات بوده و حتا بخشی از تورات را به نام غزل غزلهای سلیمان بازخوانی كرده است كه البته اكنون منتشر نمی ­شود؛ ولی ترجمه مسلما در شعر او بی ­اثر نبوده از این زاویه كه قابلیت­ های آوایی در شعر قابل ترجمه نیست چون منحصر به همان زبان است و به همین دلیل شاعر مترجم مجبور است از ظرفیت های مشترك زبانی استفاده كند و همین در خلاقیت شاعرانه ­اش تاثیرگذار خواهد بود.

سخنران در تایید سخنان «مرتضی آخرتی» که به شباهت شعر شاملو با ترجمه ­هایش اشاره داشت گفت: البته نمی­ توان لحن پرخاشگرانه لوركا و یا تاثیرگرفتن قطعنامه به عنوان دفتر اول شعر شاملو را از مایاكوفسكی نادیده گرفت چون شاملو همیشه درگیر سیاست و مبارزه است و هر شاعری را كه درگیر سیاست و اجتماع خودش بوده مورد ستایش قرار می­ داده است. اما مساله توارد و تشابه مقوله دیگری است كه ممكن است برخی اشعار شباهت ­هایی داشته باشند.

وی در مقابل این سوال كه دلیل اقبال صادق هدایت و احمد شاملو به زبان مردم كوچه و بازار چه بوده است، می گوید: این به ایدئولوژی شاعر بر می ­گردد كه خود را از متن مردم می­داند و زبان مردم را بر می ­گزیند چون باور دارد كه این قابلیت در زبان مردم هست كه در مقابل تابوهای دینی و سیاسی حاكم بر جوامع با زبان تمثیل و گریز از ادبیات رسمی عصر خویش زبانی غیررسمی و گویا برای بیان نظرات خود انتخاب نماید. وی البته در تداوم سنت روی آوردن به زبان مردم كه شاملو با پرداختن به كتاب كوچه آن را به تمامی ادای دین نموده از نسیم شمال، میرزاده و عارف و ایرج میرزا هم یاد می كند.

گفتنی است كه خوانش اشعاری از احمد شاملو و ارائه دیدگاه­های سخنران در قبال آن بخش پایانی این نشست عصر كتاب بود.

شایان توجه است که احمد شاملو (زاده ۲۱ آذر ۱۳۰۴ در تهران؛ درگذشته ۲ مرداد ۱۳۷۹؛ فردیس کرج) شاعر، نویسنده، فرهنگ ‌نویس، ادیب، مترجم ایرانی و از اعضای کانون نویسندگان ایران بود. آرامگاه او در امامزاده طاهر کرج واقع است. تخلص او در شعر الف.بامداد بود.

شهرت اصلی شاملو به خاطر شعرهای اوست که شامل اشعار نو و برخی قالب ‌های کهن نظیر قصیده و نیز ترانه ‌های عامیانه ‌است. شاملو تحت تأثیر نیما یوشیج، به شعر نو (که بعدها شعر نیمایی هم نامیده شد) روی آورد، اما برای نخستین بار درشعر «تا شکوفهٔ سرخ یک پیراهن» که در سال ۱۳۲۹ با نام «شعر سفید غفران» منتشر شد وزن را رها کرد و به‌ صورت پیشرو سبک نویی را در شعر معاصر فارسی گسترش داد. از این سبک به شعر سپید یا شعر منثور یا شعر شاملویی یاد کرده‌ اند. تنی چند از منتقدان ادبی او را تنها شاعر موفق در زمینه شعر منثور می ‌دانند.

شاملو علاوه بر شعر، کارهای تحقیق و ترجمه شناخته ‌شده‌ ای دارد. مجموعه کتاب کوچه او بزرگ‌ ترین اثر پژوهشی در باب فرهنگ عامیانه مردم ایران می ‌باشد. آثار وی به زبان‌ های: سوئدی، انگلیسی، ژاپنی، فرانسوی، اسپانیایی، آلمانی، روسی، ارمنی، هلندی، رومانیایی، فنلاندی،کردی و ترکی ترجمه شده ‌است.

  






موضوعات
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی
ادبیات ایران وگیلان وتالش